De sfinx, een mythologisch dier dat het hoofd van een mens en het lichaam van een leeuw had, is oorspronkelijk een Egyptisch fabeldier. Maar het is ook door de Mesopotamiërs en Grieken aangepast aan hun eigen ideeën. Zo is de Egyptische sfinx, half man (hoofd), half leeuw (lichaam); maar is de Griekse sfinx half vrouw (hoofd) half adelaar (lichaam).

De Egyptische sfinx is dé sfinx van de Oudheid. Denk aan de Grote Sfinx, die naast de piramides van Gizeh staat. Het is zowel de meest bekende als de oudste sfinx die er is. Deze sfinx is namelijk tegelijk met de piramides gebouwd, rond 2500 v. Chr. De sfinx was de belichaming van de farao. Het dier symboliseerde de verbinding tussen grote lichamelijke kracht (het leeuwenlichaam) en de macht van het intellectuele denkvermogen (het mensenhoofd). Ook de echtgenote van de farao kon in de vorm van een sfinx worden uitgebeeld. Sfinxen hadden in het Oude Egypte echter nog andere gedaanten en daarmee ook andere functies: de liggende sfinx, de vijandvertrappende sfinx en de vrouwelijke sfinx. De liggende sfinx is het oudste type sfinx dat bekend is. Het was ook het meest voorkomende type. De liggende sfinx heeft een apotropeïsche (onheil afwerende) functie. Ze zijn namelijk te vinden in lange rijen voor de toegangspoorten tot tempels en paleizen. Zij bewaken de toegang en weren onheil af. Er zijn ook afbeeldingen van een sfinx die vijanden onder de voet loopt. Deze sfinx heeft het verenkleed van Horus. Horus was de valkgod en de Egyptenaren geloofden dat de farao de personificatie van deze god was. De sfinx is hier dus de personificatie van de farao, een actieve bewaker die de vijanden van het land doodt. De vrouwelijke sfinx komt in Egypte nauwelijks voor. Enkele vrouwelijke sfinxen zijn wel gevonden op afbeeldingen. Zij zijn dan voorstellingen van Hathor-Isis, de godin van de erotiek en de vruchtbaarheid.